Gıda İhracatında İstenen Belgeler Nelerdir?

1. İhracatın Anahtarı: Doğru Ürün, Doğru Belge

Türkiye, tarımsal potansiyeli ve gelişmiş gıda sanayisi ile dünyanın en önemli gıda tedarikçilerinden biridir. Ancak, kaliteli bir ürün üretmek, onu ihraç edebilmek için tek başına yeterli değildir. Gümrük kapıları, lezzete değil, uluslararası standartlara ve belgelere açılır.

Birçok ihracatçı, ürünleri gümrükte reddedildiğinde veya müşteri tarafından kabul edilmediğinde “belgelendirmenin” önemini acı bir tecrübeyle anlar. Oysa her pazarın (AB, ABD, Arap Ülkeleri, Rusya) kendine özgü oyun kuralları vardır.

Bu kapsamlı rehberde, gıda ihracatında karşınıza çıkacak “Standart Belgeler”, “Hedef Pazara Özel Belgeler” ve “Müşteri Özel İsteklerini” detaylıca inceliyoruz.

İhracat belgeleri, gıda belgelendirme dünyasının sadece bir parçasıdır. Gıda güvenliğinden organik tarıma kadar tüm çözümlerimizi tek bir yerde görmek için Gıda ve Tarım Belgelendirme Merkezimizi ziyaret edin.

2. Temel Gıda Güvenliği ve Yönetim Sistemi Belgeleri (Pasaportunuz)

Hangi ülkeye ihracat yaparsanız yapın, alıcının (ithalatçının) size soracağı ilk soru şudur: “Üretim tesisiniz güvenli mi?”

Bu güveni kanıtlamanın yolu, uluslararası geçerliliği olan yönetim sistemi belgeleridir.

• ISO 22000: Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi

Dünyanın her yerinde geçerli olan temel standarttır. Hammaddeden son ürüne kadar gıda güvenliği risklerini (HACCP) yönettiğinizi kanıtlar. Birçok ülke gümrüğü için temel şarttır.

• BRCGS (Brand Reputation Compliance Global Standards)

Özellikle İngiltere ve Avrupa pazarına “paketli ürün” satmak istiyorsanız, ISO 22000 çoğu zaman yetmez. Avrupa’daki büyük süpermarket zincirleri (Tesco, Carrefour, Metro vb.), tedarikçilerinden GFSI (Global Food Safety Initiative) onaylı BRCGS Food belgesini zorunlu koşar. Bu belge, ihracatın “Şampiyonlar Ligi” biletidir.

• IFS (International Featured Standards)

BRCGS gibi, özellikle Almanya, Fransa ve İtalya pazarına girmek isteyen üreticiler için kritik öneme sahip, GFSI onaylı bir diğer standarttır.

→ Hangi standardın sizin için doğru olduğuna karar vermekte zorlanıyor musunuz? ISO 22000, BRCGS, HACCP ve FSSC 22000 arasındaki teknik ve kapsam farklarını detaylıca anlattığımız ISO 22000, HACCP ve FSSC 22000 Arasındaki Farklar rehberimizi mutlaka inceleyin.

3. Hedef Pazara Özel Zorunlu Belgeler (Ürün Vizeniz)

Her coğrafyanın kırmızı çizgileri farklıdır. Ürününüzü nereye gönderdiğinize göre değişen zorunluluklar şunlardır:

• Amerika Birleşik Devletleri (ABD): FDA Kaydı

ABD’ye gıda (insan veya hayvan gıdası) göndermek isteyen her işletme, yükleme yapılmadan önce FDA (U.S. Food and Drug Administration) kaydını yaptırmak zorundadır.

• Kritik Nokta: FDA kaydı bir “sertifika” değildir, bir “kayıt” işlemidir. Ayrıca ABD’de yerleşik bir “US Agent” (Temsilci) atamanız gerekir. Vertacert, bu süreci sizin adınıza yönetir.

• Avrupa Birliği (AB): Sağlık Sertifikası ve Pestisit Analizi

AB, gıda güvenliği konusunda dünyanın en katı bölgesidir.

• Sağlık Sertifikası (Health Certificate): Tarım İl Müdürlüklerinden alınan, ürünün insan tüketimine uygun olduğunu gösteren resmi belge.

• Kalıntı (Pestisit) Analizi: Özellikle meyve-sebze ihracatında, ürünün AB limitlerine uygun olduğunu gösteren akredite laboratuvar raporu şarttır.

• Orta Doğu ve İslam Ülkeleri: Helal Belgesi

Suudi Arabistan, BAE, Katar gibi ülkelere hayvansal ürün, işlenmiş gıda veya katkı maddesi satacaksanız, Helal Belgesi zorunludur.

• Dikkat: Her Helal belgesi kabul edilmez. Suudi Arabistan için SFDA, diğer körfez ülkeleri için GSO tarafından akredite edilmiş (veya Türkiye’de HAK akrediteli) kuruluşlardan alınmış belge gerekir.

• Rusya ve Avrasya Birliği: EAC Belgesi

Rusya, Kazakistan, Belarus gibi ülkelere gıda ihracatında EAC (Avrasya Uygunluk) deklarasyonu veya sertifikası zorunludur. Bu belge, ürünün Rusya sağlık normlarına (GOST) uygunluğunu gösterir.

4. Ürün Nitelik Belgeleri (Pazarlama Gücünüz)

Bu belgeler gümrükten geçmek için değil, raftan satılmak içindir. Tüketici tercihleri ve trendler bu belgeleri zorunlu kılar.

• Organik Tarım Sertifikası

Eğer ürününüzü “Organik” olarak ihraç edecekseniz, Türkiye’deki “Organik Tarım Sertifikası” tek başına yeterli olmayabilir.

• AB İçin: EU Organic (Euro-Leaf) sertifikasyonu.

• ABD İçin: USDA NOP sertifikasyonu.

→ İhracat hedefli organik sertifikasyon süreçleri ve geçiş dönemleri hakkında detaylı bilgi için Organik Tarım Sertifikası: AB ve ABD Belgelendirme Rehberi yazımızı okuyun.

• Glutensiz ve GDO’suz (Non-GMO) Belgeleri

ABD ve Avrupa’da “Free-From” (bir şeyden arındırılmış) pazarı devasadır. Ürününüzün üzerine “Gluten Free” veya “Non-GMO” logosu basmak, katma değeri %50 artırabilir. Ancak bu iddialar, akredite analiz raporlarıyla (PCR/ELISA) kanıtlanmalıdır.

→ Ürünlerinizin analiz ve sertifikasyon süreçlerini öğrenmek için Glutensiz ve GDO’suz Ürün Belgelendirme Rehberi sayfamızı ziyaret edin.

• Vegan Belgesi

Bitkisel bazlı beslenme trendiyle birlikte, Avrupa pazarında “V-Label” veya eşdeğer Vegan sertifikaları, satın alma kararını doğrudan etkiler.

• Kosher Belgesi (Kaşer Sertifikası)

İhracat rotanızda İsrail veya Amerika Birleşik Devletleri (ABD) varsa, Kosher belgesi, ürününüzün pazara giriş biletidir. Sadece dindar Museviler için değil; ABD pazarında tüketicilerin büyük bir kısmı Kosher damgasını “daha güvenilir” ve “ekstra denetlenmiş” gıda olarak algıladığı için tercih etmektedir. Vertacert, üretim hattınızın Kosher kurallarına uyumu konusunda uzman denetim desteği sağlar.

“Kosher belgesi gümrüklerde yasal bir zorunluluk olmasa da, ABD ve İsrail pazarındaki büyük market zincirlerine girebilmek için ticari bir zorunluluk niteliği taşır.”

5. İhracat Sürecinde Hazırlanması Gereken Resmi Evraklar

Sertifikaların yanı sıra, lojistik ve gümrük aşamasında şu evraklar set halinde hazırlanmalıdır:

1. Ticari Fatura (Commercial Invoice): Ürün tanımı, GTİP kodu ve fiyatı.

2. Çeki Listesi (Packing List): Paketleme detayları, net/brüt ağırlık.

3. Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin): Ürünün “Türk Malı” olduğunu kanıtlar.

4. Bitki Sağlık Sertifikası (Phytosanitary Certificate): Bitkisel ürünler için Zirai Karantina Müdürlüğü’nden alınır.

5. Analiz Raporu (Certificate of Analysis – CoA): Ürünün fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerini gösteren laboratuvar raporu.

6. Vertacert İle Sınırları Aşın

Gıda ihracatı, sadece ürünü kamyona yüklemek değil, doğru dokümantasyonu hazırlamaktır. Eksik bir analiz raporu veya yanlış bir etiket, ürününüzün gümrükte imha edilmesine neden olabilir.

Vertacert, uzman gıda mühendisleri ve uluslararası çözüm ortakları ağıyla;

• FDA Kaydınızı yapar,

• Helal / Organik / Vegan sertifikasyon süreçlerinizi yönetir,

• BRC/IFS gibi zorlu standartlara hazırlık denetimlerinizi gerçekleştirir.

Dünyaya açılan kapınızda, bürokrasiye takılmadan güvenle ilerleyin.