1. OHSAS 18001 Neden Tarih Oldu?
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) yönetiminde uzun yıllar boyunca OHSAS 18001 standardı temel alındı. Ancak bu, uluslararası bir ISO standardı değil, bir İngiliz standardı (British Standard) idi. Küresel iş dünyasının İSG yönetimine daha proaktif, bütüncül ve stratejik bir yaklaşım getirme ihtiyacıyla, Mart 2018’de ISO 45001 yayınlandı.
12 Mart 2021 itibarıyla OHSAS 18001 için tanınan üç yıllık geçiş süresi tamamen doldu ve bu standart resmi olarak geri çekildi. Günümüzde, uluslararası geçerliliğe sahip tek İSG Yönetim Sistemi standardı ISO 45001’dir.
Peki, ISO 45001’i OHSAS 18001’den ayıran ve onu çok daha güçlü kılan devrimsel farklar nelerdir?
Bu makale, OHSAS ile ISO 45001 arasındaki farklara odaklanmaktadır. Güncel standart olan ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (İSG) Kapsamlı Belgelendirme Rehberimizi inceleyerek, standardın 10 maddesini, yasal gerekliliklerini ve Vertacert denetim sürecini detaylıca öğrenebilirsiniz.
2. OHSAS 18001 ve ISO 45001 Arasındaki 7 Kritik Fark
ISO 45001, OHSAS 18001’in üzerine inşa edilmiş olsa da, temelde felsefi bir değişikliktir.
| Kriter | OHSAS 18001 (Eski Yaklaşım) | ISO 45001:2018 (Yeni Yaklaşım) |
|---|---|---|
| Yapı (Mimari) | Benzersiz yapıdaydı. Diğer ISO standartlarıyla (9001, 14001) entegrasyonu zordu. | HLS (Yüksek Seviyeli Yapı) kullanır. ISO 9001 ve 14001 ile %100 uyumludur, entegrasyonu çok kolaydır. |
| Üst Yönetimin Rolü | Sorumluluğu bir “Yönetim Temsilcisine” devredebilirdi. | Liderlik ve Taahhüt (Madde 5) zorunludur. Üst yönetim, İSG performansından bizzat sorumludur, devredemez. |
| Çalışanların Rolü | Çalışanların katılımını “teşvik ederdi”. | Çalışanların Danışma ve Katılımını (Madde 5.4) “zorunlu kılar”. Çalışanlar, risk belirlemede ve karar almada aktif rol oynar. |
| Odak Noktası | Sadece “Risk” odaklıydı. (Tehlikeyi kontrol etme – Reaktif) | “Risk ve Fırsat” odaklıdır. (Proaktif). Sadece kazaları önlemeyi değil, aynı zamanda İSG performansını iyileştirecek fırsatları da değerlendirir. |
| Kurumsal Entegrasyon | İSG’yi genellikle ayrı bir departman (operasyonel) olarak ele alırdı. | İSG’yi, Kuruluşun Bağlamı (Madde 4) ve stratejik planlama sürecinin ayrılmaz bir parçası (stratejik) olarak görür. |
| Tedarikçi/Taşeron | Odak noktası daha çok iç süreçlerdi. | Dışarıdan sağlanan süreçleri (Tedarikçi ve Taşeron yönetimi – Madde 8) çok daha katı bir şekilde kontrol altına almayı şart koşar. |
| İyileştirme | PUKÖ (PDCA) döngüsünü kullanırdı. | PUKÖ (PDCA) döngüsünü, sürekli iyileştirme (Madde 10) ve HLS yapısıyla çok daha dinamik bir şekilde kullanır. |
3. Sonuç: Neden Sadece ISO 45001 Geçerlidir?
OHSAS 18001 sertifikaları 12 Mart 2021 itibarıyla tamamen GEÇERSİZDİR.
Günümüzde, yasal yükümlülüklere uymak, ihalelere katılmak ve uluslararası alanda İSG sisteminizi kanıtlamak için tek yol ISO 45001:2018 belgesine sahip olmaktır.
ISO 45001;
- Daha proaktiftir (Fırsat odaklı),
- Liderliği merkeze alır (Üst yönetim sorumlu),
- Çalışanları sürece dahil eder (Katılım zorunlu),
- Ve diğer tüm yönetim sistemlerinizle (Kalite, Çevre) tam entegre çalışır.
Bu, onu sadece bir “güvenlik” standardı değil, aynı zamanda bir “iş sürekliliği” ve “verimlilik” standardı yapar.
