ISO 45001 belgesi almak isteyen işletmeler için süreç, yalnızca gerekli dokümanları hazırlayıp bir denetimden geçmekten ibaret değildir. Asıl amaç; iş kazalarına, meslek hastalıklarına ve çalışma ortamındaki tehlikelere karşı sistematik önlemler alan, çalışan katılımını sağlayan ve iş sağlığı ve güvenliği performansını sürekli geliştiren bir yönetim sistemi kurmaktır.
ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi, işletmelerin tehlikeleri belirlemesine, riskleri kontrol altına almasına ve İSG süreçlerini uluslararası bir standart çerçevesinde yönetmesine yardımcı olur. Üretim tesisleri, fabrikalar, depolar ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşlar için bu sistem; operasyonel güvenliğin yanı sıra müşteri beklentileri, tedarikçi değerlendirmeleri ve ihale şartları açısından da önem taşıyabilir.
Peki, ISO 45001 belgesi nasıl alınır, belgelendirme şartları nelerdir ve denetçiler sahada hangi kanıtları inceler? Bu rehberde İSG yönetim sistemi kurulumundan resmî belgelendirme denetimine kadar sürecin temel gerekliliklerini, saha uygulamalarını ve sık karşılaşılan uygunsuzlukları ele alıyoruz.
ISO 45001 Belgesi Alma Şartları Nelerdir?
ISO 45001 belgelendirme sürecinin sağlıklı ilerlemesi için öncelikle işletmenin mevcut İSG uygulamaları değerlendirilmelidir. Çalışan sayısı, faaliyet alanı, tehlike profili, vardiya düzeni, taşeron kullanımı ve tesislerin yapısı, sistemin kapsamını doğrudan etkiler.
Belgelendirme hazırlığında üç konu özellikle önemlidir: yasal yükümlülüklerin takibi, çalışanların sisteme katılımı ve risklerin sahadaki gerçek koşullara göre değerlendirilmesi.
Yasal Mevzuat Uyumu ve İSG Gereklilikleri
ISO 45001 belgesi almak isteyen işletmeler, faaliyetleriyle ilgili yasal ve diğer şartları belirlemeli, bu şartların yerine getirilme durumunu takip etmelidir. Türkiye'de bu değerlendirme, başta 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu olmak üzere işletmeye uygulanabilir mevzuat dikkate alınarak yapılır.
Yasal mevzuat uyum matrisi, hangi yükümlülüğün hangi faaliyet veya bölümle ilgili olduğunu, sorumluluğun kimde bulunduğunu ve uygunluğun nasıl doğrulanacağını gösteren bir takip aracıdır. Bu matriste yalnızca mevzuat maddelerinin listelenmesi yeterli değildir; uygulama durumu ve tespit edilen eksiklikler de izlenmelidir.
İşletmenin faaliyetlerine göre şu konular değerlendirmeye alınabilir:
- Risk değerlendirmesi ve acil durum hazırlığı.
- İSG eğitimleri, çalışanların bilgilendirilmesi ve sağlık gözetimi.
- İş ekipmanlarının güvenli kullanımı ve gerekli periyodik kontroller.
- Kimyasal maddelerin depolanması, kullanımı ve çalışan maruziyetinin kontrolü.
- Kişisel koruyucu donanımın seçimi ve kullanımı.
- İş kazalarının kaydedilmesi, araştırılması ve gerekli bildirimlerin yapılması.
- İşletme için geçerli olduğunda İSG kurulu, çalışan temsilcisi ve destek elemanı düzenlemeleri.
Denetim sırasında bir belgenin mevcut olması tek başına yeterli görülmeyebilir. Örneğin, makineye ait kontrol raporu incelenirken raporun geçerliliği, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve ekipmanın güvenli çalışmasının sağlanması da değerlendirilir.
Önemli ayrım: ISO 45001 belgesi, işletmenin bütün yasal yükümlülüklerini otomatik olarak yerine getirdiği anlamına gelmez. Yönetim sistemi belgelendirmesi ile mevzuata uyum birbirini destekleyen, ancak ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken konulardır. İşletmenizin İSG yasal uyumluluğu süreçlerini ayrıca doğrulamanız gerekir.
Çalışan Katılımı ve Danışması: ISO 45001 Madde 5.4
ISO 45001'in temel gerekliliklerinden biri, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği süreçlerine katılabilmesidir. Standardın 5.4 maddesi, çalışanlara danışılmasını ve özellikle yönetici olmayan çalışanların ilgili İSG faaliyetlerine katılımını ele alır.
Çalışan katılımı yalnızca eğitimlere katılım formu imzalatmakla sağlanamaz. Çalışanların tehlikeleri bildirebildiği, risk değerlendirmelerine katkıda bulunabildiği ve güvenli çalışma koşullarının geliştirilmesine yönelik görüşlerini iletebildiği bir sistem kurulmalıdır. Etkili bir çalışan katılımı mekanizması için şu uygulamalardan yararlanılabilir:
- Tehlike ve ramak kala bildirim mekanizmaları.
- Risk değerlendirmesi çalışmalarında çalışan görüşlerinin alınması.
- İş ekipmanı değişiklikleri ve yeni çalışma yöntemleri hakkında danışma.
- KKD seçimi ve güvenli çalışma talimatlarının uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi.
- Çalışan temsilcileri aracılığıyla iletilen sorunların takip edilmesi.
- Olay araştırmalarından elde edilen sonuçların çalışanlarla paylaşılması.
ISO 45001 denetiminde çalışanlarla görüşmeler yapılabilir. Denetçi, çalışanların kendi görevlerindeki tehlikeleri bilip bilmediğini, riskleri nasıl bildirdiğini ve bildirilen sorunların nasıl ele alındığını değerlendirebilir.
Çalışanların tehlike bildiriminde bulunmaması veya bildirimlerin sonuçsuz kalması, katılım mekanizmasının yeterince etkin olmadığını gösterebilir.
Risk Değerlendirmesi ve Tehlike Tanımlaması: ISO 45001 Madde 6.1.2
ISO 45001 belgelendirme şartları arasında tehlikelerin belirlenmesi ve iş sağlığı ve güvenliği risklerinin değerlendirilmesi bulunur. Standardın 6.1.2 maddesi, tehlike tanımlama ile İSG risklerinin ve ilgili diğer risklerin değerlendirilmesine yönelik gereklilikleri kapsar.
Etkili bir risk değerlendirmesi, yalnızca olasılık ve şiddet değerlerinin çarpılmasıyla oluşturulan bir tablodan ibaret değildir. İşletmenin faaliyetleri, çalışma koşulları, kullanılan ekipmanlar, insan faktörleri ve mevcut kontrol önlemleri birlikte değerlendirilmelidir. Detaylı bir risk değerlendirmesi ve tehlike belirleme metodolojisi için şu kaynaklar incelenmelidir:
- Hareketli makine parçaları, sıkışma ve ezilme noktaları.
- Yüksekte çalışma ve düşme tehlikeleri.
- Forklift, vinç ve diğer iş ekipmanlarının kullanımı.
- Elektrik tehlikeleri ve bakım sırasında enerji izolasyonu.
- Kimyasal maddeler, toz, gürültü ve titreşim.
- Ergonomik zorlanmalar ve tekrarlayan hareketler.
- Yangın, patlama ve tahliye gerektiren acil durumlar.
- Taşeron faaliyetleri, rutin olmayan işler ve çalışma düzenindeki değişiklikler.
Risk matrisi, riskleri karşılaştırmak ve önceliklendirmek için yararlı bir araçtır. Ancak risk puanının düşük olması, gerekli kontrol önlemlerinden vazgeçilebileceği anlamına gelmez. Yasal yükümlülükler ve riskin niteliği ayrıca dikkate alınmalıdır.
Risk kontrolünde mümkün olduğunda tehlikenin ortadan kaldırılması veya daha az tehlikeli bir yöntemle değiştirilmesi öncelik taşır. Mühendislik kontrolleri ve organizasyonel önlemlerle desteklenen bir sistemde kişisel koruyucu donanım, riskin niteliğine uygun tamamlayıcı bir kontrol olarak değerlendirilmelidir.
ISO 45001 Belgelendirme Süreci Nasıl İlerler?
ISO 45001 belgelendirme aşamaları, mevcut durumun değerlendirilmesiyle başlar. Ardından yönetim sistemi işletmenin faaliyetlerine uygun şekilde kurulur, sahada uygulanır ve iç tetkiklerle değerlendirilir. Hazırlık tamamlandığında bağımsız belgelendirme kuruluşu tarafından denetim gerçekleştirilir.
Mevcut Durum Analizi ve Gap Analizi
İlk aşamada işletmenin mevcut İSG uygulamaları ISO 45001 standardının gereklilikleriyle karşılaştırılır. Bu çalışmanın amacı yalnızca eksik belgeleri belirlemek değil, risk kontrolünde ve yönetim sistemi uygulamalarında bulunan boşlukları ortaya çıkarmaktır.
İnceleme sırasında risk değerlendirmeleri, eğitim kayıtları, acil durum planları, yasal uygunluk takibi, bakım uygulamaları, olay araştırmaları ve mevcut görev dağılımları ele alınabilir.
Örneğin, risk değerlendirmesinde bir pres makinesindeki sıkışma tehlikesi tanımlanmış olabilir. Ancak sahada makine koruyucusu devre dışı bırakılabiliyor veya bakım sırasında tehlikeli enerji kontrol edilmiyorsa mevcut dokümantasyon gerçek riski yönetmekte yetersiz kalır.
Gap analizi sonucunda eksiklikler, sorumlu kişiler, gerekli faaliyetler ve hedef tarihler belirlenerek bir iyileştirme planı hazırlanabilir. Bu planın önceliği, yalnızca belgelendirme denetimine yetişmek değil, önemli riskleri etkili biçimde kontrol altına almak olmalıdır.
İSG Politikası, Hedefleri ve Dokümantasyon
ISO 45001 yönetim sisteminin temelinde, üst yönetimin taahhütlerini ortaya koyan bir İSG politikası ve izlenebilir hedefler bulunur. Politika işletmenin güvenli çalışma koşulları oluşturma yaklaşımını açıklarken hedefler, performansın nasıl geliştirileceğini ve ölçüleceğini belirler.
Dokümantasyonun kapsamı işletmenin faaliyetlerine ve risklerine uygun olmalıdır. ISO 45001, bütün işletmelerin aynı sayıda prosedür hazırlamasını zorunlu kılmaz. Esas olan, süreçlerin kontrollü yürütülmesi ve gerekli kanıtların korunmasıdır.
İşletmenin ihtiyaçlarına göre aşağıdaki doküman ve kayıtlar oluşturulabilir:
- İSG politikası, görev ve sorumluluk tanımları.
- Tehlike tanımlama ve risk değerlendirmesi kayıtları.
- Yasal ve diğer şartların takibi.
- İSG hedefleri ve performans göstergeleri.
- Eğitim, yetkinlik ve çalışan katılımı kayıtları.
- Acil durum planları ve tatbikat sonuçları.
- İş kazası, ramak kala ve uygunsuzluk kayıtları.
- Operasyonel kontrol talimatları ve bakım kayıtları.
- İç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi ve düzeltici faaliyet kayıtları.
Hazırlanan dokümanlar sahadaki uygulamalarla tutarlı olmalıdır. Çalışanların erişemediği, güncellenmeyen veya gerçek çalışma koşullarını yansıtmayan talimatlar, yönetim sisteminin etkinliğini zayıflatır.
Sistemin Sahada Uygulanması ve Çalışan Eğitimleri
ISO 45001 belgelendirmesinde önemli olan, kurulan sistemin günlük faaliyetlerde uygulanmasıdır. İşletme; belirlediği risk kontrollerini hayata geçirmeli, çalışanların yetkinliğini sağlamalı ve uygulamaların sonuçlarını izlemelidir.
İSG eğitimleri, çalışanların görevlerine ve maruz kalabilecekleri tehlikelere uygun olmalıdır. Eğitim katılım kayıtlarının yanında, gerektiğinde uygulamalı değerlendirme ve saha gözlemleriyle yetkinlik de doğrulanmalıdır.
Saha uygulamalarında özellikle şu konular izlenir:
- KKD'nin işe uygun seçilmesi ve doğru kullanılması.
- Makine koruyucuları ve güvenlik sistemlerinin çalışır durumda tutulması.
- Bakım çalışmalarında tehlikeli enerjinin kontrolü.
- Kimyasalların güvenli depolanması ve kullanılması.
- Acil çıkışların ve tahliye yollarının açık tutulması.
- Taşeronların ve geçici çalışanların İSG kurallarına dahil edilmesi.
- Tatbikat sonuçlarının değerlendirilmesi.
- Ramak kala bildirimlerinin incelenmesi ve gerekli iyileştirmelerin yapılması.
İşletme, yalnızca meydana gelen kazaları değil, kazaya yol açabilecek koşulları da takip etmelidir. Risk kontrollerinin uygulanma durumu, eğitim etkinliği ve düzeltici faaliyetlerin sonuçları, sistemin performansını değerlendirmek için kullanılabilir.
İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi
Belgelendirme denetiminden önce işletme, ISO 45001 yönetim sisteminin gereklilikleri karşılayıp karşılamadığını iç tetkik yoluyla değerlendirmelidir. Tetkik programı riskleri, önceki bulguları ve süreçlerin önemini dikkate almalıdır. Tetkikçilerin yeterliliği ve tarafsızlığı da gözetilmelidir.
İç tetkik yalnızca dokümanların kontrolüyle sınırlı kalmamalıdır. Kayıtlar, çalışan görüşmeleri ve saha gözlemleri karşılaştırılarak sistemin uygulamadaki durumu incelenmelidir.
Tespit edilen uygunsuzluklar için neden analizi yapılmalı, uygun düzeltici faaliyetler planlanmalı ve faaliyetlerin tekrarını önleyip önlemediği değerlendirilmelidir.
Yönetimin gözden geçirmesi toplantısında ise üst yönetim; İSG hedeflerini, denetim sonuçlarını, olayları, yasal uygunluk değerlendirmelerini, risklerdeki değişiklikleri ve kaynak ihtiyaçlarını ele alır. Toplantı sonuçları, sistemin iyileştirilmesine yönelik kararlarla desteklenmelidir.
İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesinin tamamlanması, belgelendirme hazırlığının önemli bir parçasıdır; ancak dış denetimin kesin olarak olumlu sonuçlanacağını garanti etmez.
Aşama 1 Denetimi: Dokümantasyon ve Hazırlık Kontrolü
Aşama 1 denetiminde işletmenin yönetim sistemi kapsamı, faaliyetleri, önemli riskleri ve belgelendirme denetimine hazırlık düzeyi değerlendirilir.
İşletmenin yapısına göre şu konular incelenebilir:
- Yönetim sistemi kapsamı ve organizasyon yapısı.
- Risk değerlendirmesi ve tehlike tanımlama yöntemleri.
- Yasal ve diğer şartların belirlenmesi.
- İSG hedefleri ve performans takibi.
- Çalışanların danışma ve katılım mekanizmaları.
- Acil durum hazırlığı ve operasyonel kontroller.
- İç tetkik programı ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları.
İSG kurulu kararları, eğitim kayıtları, bakım ve kontrol belgeleri gibi kanıtlar, işletmenin faaliyetleri ve ilgili yükümlülükleri doğrultusunda incelenebilir. Her işletme için aynı doküman listesinin zorunlu olduğu düşünülmemelidir.
Aşama 1'in sonuçları, Aşama 2 denetiminin planlanmasına ve hazırlık sırasında ele alınması gereken konuların belirlenmesine yardımcı olur.
Aşama 2 Denetimi: Saha Uygulamaları ve Risk Kontrolleri
Aşama 2 denetimi, yönetim sisteminin gerçek çalışma koşullarında nasıl uygulandığını değerlendirmeye odaklanır. Denetçi, işletmenin faaliyetlerine göre üretim alanlarını, depoları, bakım bölümlerini, laboratuvarları ve diğer ilgili çalışma alanlarını ziyaret edebilir.
Makine güvenliği: Makine koruyucuları, emniyet sistemleri, acil durdurma düzenekleri ve bakım sırasında uygulanan güvenli çalışma yöntemleri incelenir.
KKD kullanımı: Kişisel koruyucu donanımın belirlenen risklere uygunluğu, doğru kullanımı ve gerekli kontrollerin yapılması değerlendirilir.
Depo ve lojistik: Forklift güzergâhları, yaya yolları, yük istifleme, raf güvenliği ve kaldırma ekipmanları gibi riskler ele alınır.
Kimyasal güvenlik: Etiketleme, güvenlik bilgi formlarına erişim, depolama koşulları, dökülme kontrolleri ve maruziyet önlemleri incelenebilir.
Acil durum hazırlığı: Acil çıkışların erişilebilirliği, tahliye yolları, alarm düzenlemeleri ve tatbikat sonuçları değerlendirilir.
Çalışan mülakatları: Çalışanların görevlerine ilişkin tehlikeleri, güvenli çalışma yöntemlerini ve bildirim mekanizmalarını bilip bilmedikleri araştırılır.
Denetçinin amacı, çalışanların standardın maddelerini ezberleyip ezberlemediğini ölçmek değildir. Önemli olan, çalışanların kendi işlerini güvenli şekilde yapabilmeleri ve karşılaştıkları riskler hakkında bilgi sahibi olmalarıdır.
Denetim Bulguları ve Düzeltici Faaliyetler (Sertifikasyon)
Denetim bulguları doğrulanabilir kanıtlara dayanmalıdır. Bir talimatta makine koruyucusunun kullanılması gerektiği yazılı olabilir; ancak sahada koruyucunun devre dışı bırakılabildiği görülürse dokümantasyon ile uygulama arasındaki fark değerlendirilir.
Uygunsuzlukların sınıflandırılması ve belgelendirme kararına etkisi, ilgili belgelendirme kuruluşunun prosedürleri ve uygulanabilir kurallar kapsamında belirlenir. Gerekli düzeltici faaliyetler tamamlanır ve gerektiğinde etkinlikleri değerlendirilir. Belge düzenlenmesi, denetim sonuçları ile ilgili karar sürecinin tamamlanmasına bağlıdır.
ISO 45001 Belgelendirmesinde En Sık Yapılan 5 Hata
- Dokümantasyonu Sahadaki Uygulamadan Koparmak: Sadece denetim sırasında sunulmak üzere hazırlanan belgeler, yönetim sisteminin etkinliğini göstermez. Risk değerlendirmeleri, talimatlar ve kayıtlar gerçek çalışma koşullarını yansıtmalı; süreçlerdeki değişikliklere göre güncellenmelidir.
- Çalışan Katılımını Sağlamamak: İSG yönetim sistemi yalnızca kalite biriminin veya danışmanın sorumluluğuna bırakılamaz. Üst yönetim, bölüm yöneticileri, çalışanlar, çalışan temsilcileri ve ilgili İSG profesyonelleri görev ve yetkileri doğrultusunda sürece katkı sağlamalıdır.
- Ramak Kala Olaylarını Kaydetmemek: Ramak kala bildirimleri, yaralanma veya hasar oluşmadan önce tehlikeli koşulların belirlenmesine yardımcı olur. Bildirimler incelenmeli, olayın nedenleri araştırılmalı ve tekrarını önleyecek kontroller uygulanmalıdır.
- Mevzuat Değişikliklerini Takip Etmemek: Mevzuat uyum matrisi düzenli olarak gözden geçirilmelidir. İşletmenin faaliyetlerini etkileyen değişiklikler belirlenmeli ve gerekli süreç, talimat, eğitim ve kontrol güncellemeleri yapılmalıdır.
- Düzeltici Faaliyetlerde Kök Neden Analizi Yapmamak: Bir uygunsuzluğu yalnızca görüldüğü noktada düzeltmek, aynı sorunun tekrarını önlemeyebilir. Örneğin, bir çalışanın KKD kullanmaması durumunda ekipmanın uygunluğu, erişilebilirliği, eğitim, gözetim ve çalışma koşulları da değerlendirilmelidir. Faaliyet sonrasında etkinlik kontrolü yapılmalıdır.
ISO 45001 Belgesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
ISO 45001 belgesi almak ne kadar sürer?
ISO 45001 belgelendirme süresi; işletmenin çalışan sayısına, faaliyetlerinin karmaşıklığına, tesis sayısına, risk profiline ve mevcut İSG altyapısına göre değişir. Hazırlık süresine ek olarak denetim planlaması, Aşama 1 ve Aşama 2 denetimleri ve varsa uygunsuzlukların giderilmesi için gereken süre de hesaba katılmalıdır. Bu nedenle her işletme için geçerli tek bir süre vermek doğru değildir.
ISO 45001 belgesi olmadan fabrika çalıştırılabilir mi?
ISO 45001 belgesi, bütün fabrikalar için genel bir yasal işletme izni değildir. İşverenlerin İSG yükümlülükleri, başta 6331 sayılı Kanun olmak üzere uygulanabilir mevzuat kapsamında belirlenir. Bununla birlikte ISO 45001 belgesi, bazı ihalelerde, müşteri sözleşmelerinde veya uluslararası tedarik zincirlerinde şart koşulabilir. Belgenin bulunması da yasal yükümlülüklerin tamamının yerine getirildiğini tek başına göstermez.
OHSAS 18001 ile ISO 45001 arasındaki fark nedir?
OHSAS 18001, ISO 45001'in yerini alan eski iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standardıdır. ISO 45001; kuruluşun bağlamı, liderlik, çalışanların katılımı, risk ve fırsatların değerlendirilmesi ve sürekli iyileştirme konularına odaklanır. İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin günlük operasyonlarla bütünleştirilmesini amaçlar.
ISO 45001 belgelendirme denetimini kim yapar?
Denetim, ilgili yönetim sistemi standardı konusunda yetkin denetçiler tarafından bir belgelendirme kuruluşu kapsamında gerçekleştirilir. Akredite belgelendirme tercih ediliyorsa kuruluşun akreditasyon kapsamı ve ilgili standarda yönelik yetkinliği doğrulanmalıdır. Belgelendirme kararı, denetim kanıtları ve ilgili karar süreci temelinde verilir.
ISO 45001 belgelendirme şartları nelerdir?
İşletmenin yönetim sistemi kapsamını belirlemesi, tehlikeleri tanımlaması, riskleri değerlendirmesi, yasal şartları takip etmesi, çalışan katılımını sağlaması ve operasyonel kontrolleri uygulaması gerekir. Ayrıca iç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi ve düzeltici faaliyet gibi süreçler işletilmeli; uygunluk denetim sırasında objektif kanıtlarla gösterilmelidir.
ISO 45001 belgelendirme fiyatı nasıl belirlenir?
Belgelendirme fiyatı; çalışan sayısı, faaliyet alanı, tesis ve lokasyon sayısı, vardiya düzeni, süreçlerin karmaşıklığı ve denetim kapsamı gibi unsurlara bağlıdır. İşletmeye uygun teklif hazırlanabilmesi için bu bilgilerin değerlendirilmesi gerekir.
Vertacert'in ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgelendirme hizmetleri sayfasından hizmet kapsamını inceleyebilir ve işletmenize uygun teklif süreci hakkında bilgi alabilirsiniz.
ISO 45001 belgesi almak, işletmenin iş sağlığı ve güvenliği süreçlerini tanımlı, izlenebilir ve sürekli geliştirilebilir bir yapıya kavuşturmasını gerektirir. Mevzuat uyumu, çalışan katılımı, risk değerlendirmesi, saha kontrolleri, iç tetkik ve düzeltici faaliyetler bu yapının temel unsurlarıdır.
Başarılı bir belgelendirme hazırlığı, yalnızca denetim tarihinde eksiksiz doküman sunmaya değil, günlük faaliyetlerde işleyen bir sistem kurmaya dayanır. Tehlikelerin erken belirlenmesi, çalışan bildirimlerinin değerlendirilmesi ve kontrol önlemlerinin etkinliğinin izlenmesi, yönetim sisteminin gerçek değerini ortaya koyar.
İşletmenizin kapsamına uygun belgelendirme süreci hakkında bilgi almak için
Vertacert ISO 45001 belgelendirme hizmetleri sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
- ISO 45001:2018 — Occupational health and safety management systems — Requirements with guidance for use.
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- ISO 45001 Auditing Practices Group, “Guidance on: Occupational Health and Safety Management Systems” (ISO/TC 283).
